روش‌انس‌باقرآن(ویژه‌جوانان)(ازطریقکارگاه‌آموزشیمفسرین[سطح 3] صفحه 84

روش شيخ در تفسير ، در كنار تبيين و توضيح

-122

معاني آيات، عرضه اقوال گوناگون عقيدتي و كلامي است. وي توجّهي ويژه به مباحث لغوي و اشقاق كلمات و قرائات آيات دارد ؛ قصص و تاريخ امّت‌هاي پيشين را نقل و ارزيابي مي‌كند و آنچه به نظرش ضعيف مي‌رسد، طرد مي‌كند. چنانكه خود در مقدّمه مي‌گويد، تفسير او متأثّر از جامع‌البيان طبري و تفسير رُمّانِيّ و ابومسلم اصفهاني است.

همان‌طور كه مي‌دانيم ، شيخ يكي از فقيهان بزرگ و داراي كتاب‌هايي چون مبسوط و خِلاف و نِهايَة است. ايشان در راستاي تفسير ، به طرح مباحث فقهي و تبيين حكم مستفاد از آيه مي‌پردازد. ابتدا به قرائت آيه مربوطه مي‌پردازد؛ آنگاه موارد نحوي و گاه ، اسباب نزول آن را يادآور مي‌شود. اگر روايتي در زمينه حكم فقهي باشد ، مي‌آورد. از نكات جالب توجّه، اشاره به آراي مذاهب چهارگانه در اين دسته از آيات است كه در ادامه ، ديدگاه اماميّه را بيان مي‌كند.

تبيان از نظر نوع پرداختن به مباحث تفسيري، يك‌دست نيست. مباحث تفسير تا جزء دوازدهم به طور مبسوط انجام گرفته ، اما رفته‌رفته اين مباحث گزيده‌تر شد تا آن‌جا كه در جلدهاي پاياني آن، بحث‌هاي موضوعي اين تفسير در قرن ششم توسّط ابن ادريس از منتقـدان معروف وي، تلخيص گرديده است ؛ همچنين فقيه مفسّر محمّدبن هارون كيالي نيز تبيان را گزيده كرده است.

-123

معرفي كتاب «اَلْجَّوْهَرُ الثَّمينُ في تفسيرِ الْكِتاب الْمُبين»

صبغه روايي تفسير شُبَّر يا اَلْجَّوْهَرُ الثَّمينُ في تَفْسيرِ الْكِتابِ الْمُبين ، رجحان دارد و توجّهي شايسته به همه اقوال شيعه و سنّي دارد و به مباحث ادبي و نقل احتمالات، به‌صورت حدّ مختصر اشاره مي‌كند و از اِطْناب مُمِلّ(1) و ايجاز مُخِلّ(2) پرهيز دارد. نثر كتاب، روان و ساده است و براي عرب زبانان مفيد مي‌باشد.

مؤلّف اين‌كتاب سيّدعبداللّه شُبَّر كاظمي‌نجفي از علماي‌شيعه اماميه متولد 1188 ه.ق مصادف با 1153 ه.ش و متوفـاي 1243 ه.ق مصـادف با 1206 ه.ش از اعلام شيعه اثني‌عشري ، فرزند سيّد محمّد حسيني كاظمي از معاريف علماي اماميّه در شهر كاظمين و نجف در قرن سيزدهم مي‌زيسته است . وي اين كتاب را در تاريخ 1240 ه.ق مصادف با 1203 ه.ش در 6 جلد تأليف كرده است . او در زمينه‌هاي مختلف تفسير، حديث، اخلاق، فقه و لغت ، كتاب‌هايي تأليف كرده است و از جهت كثرت آثار و سخت‌كوشي ، به مجلسي دوّم ـ صاحب كتاب شريف بِحارالانوار (متوفاي 1109 هق مصـادف بـا 1076 ه.ش) ـ معروف شده است.

از شُبَّر ، سه تفسير به جاي مانده و تا آن‌جا كه